Một số nội dung cơ bản của truyền thông chính sách dự thảo văn bản quy phạm pháp luật
Truyền thông dự thảo chính sách là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách, nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, góp phần nâng cao chất lượng chính sách, thể chế, tính khả thi của văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), tạo đồng thuận xã hội đối với những chính sách, quy định pháp luật cần phải được ban hành hoặc điều chỉnh theo yêu cầu của thực tiễn cuộc sống cũng như nâng cao ý thức tôn trọng, tuân theo pháp luật của người dân, doanh nghiệp. Việc truyền thông dự thảo chính sách là quá trình trao đổi, tương tác chia sẻ thông tin về dự thảo các định hướng, giải pháp của nhà nước giải quyết vấn đề của thực tiễn giúp cho các đối tượng chịu ảnh hưởng của các chính sách hiểu rõ nội dung, sự tác động của các chính sách từ lúc xây dựng để có ý kiến góp ý từ đó giúp cơ quan xây dựng chính sách hoàn thiện các chính sách để phù hợp với cuộc sống với phương châm pháp luật từ cuộc sống và đi vào cuộc sống.
1. Mục đích, ý nghĩa của truyền thông chính sách, dự thảo văn bản QPPL
- Nâng cao nhận thức, hiểu biết, tạo sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp, đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản.
- Nâng cao hiệu quả xây dựng văn bản bảo đảm tính khả thi, phù hợp với thực tiễn.
- Tăng tính minh bạch, phát huy dân chủ, bảo đảm quyền tham gia ý kiến của người dân, doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách quản lý nhà nước.
- Gắn kết giữa công tác xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.
2. Thời điểm, nội dung, hình thức và trách nhiệm truyền thông chính sách dự thảo văn bản QPPL
a. Chính sách, dự thảo văn bản phải được truyền thông. Về nguyên tắc chính sách, dự thảo văn bản QPPL trong quá trình lập đề xuất, xây dựng, soạn thảo phải thực hiện truyền thông, trừ trường hợp dự thảo văn bản có nội dung:
+ Thuộc phạm vi bí mật nhà nước;
+ Chính sách dự thảo văn bản không thuộc phạm vi bí mật nhà nước nhưng được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn (điểm b khoản 4 Điều 51 Luật ban hành văn bản QPPL quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản có thể thực hiện truyền thông).
b. Thời điểm thực hiện truyền thông.
Thời điểm truyền thông về chính sách, dự thảo văn bản QPPL được xác định từ thời điểm lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động trực tiếp về chính sách, dự thảo văn bản QPPL đến khi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền thông qua hoặc ban hành (theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 78/2025/NĐ-CP).
- Đối với chính sách phải xây dựng trước khi soạn thảo gồm 03 trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật ban hành văn bản QPPL.
+ Luật, pháp lệnh mới; Luật, pháp lệnh thay thế các luật, pháp lệnh hiện hành;
+ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật có nội dung hạn chế con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp.
+ Nghị quyết thí điểm của Quốc Hội.
Cơ quan chủ trì lập chính sách thực hiện truyền thông sau khi hoàn thành việc đánh giá tác động của chính sách, được cơ quan/ người có thẩm quyền quyết định tổ chức lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động của chính sách đó.
- Đối với trường hợp không phải xây dựng chính sách trước khi soạn thảo. Sau khi hoàn thành bản thuyết minh, quy phạm hóa chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo văn bản QPPL thực hiện truyền thông từ thời điểm tổ chức lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động về dự thảo văn bản QPPL.
c. Nội dung truyền thông
Tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 78/2025/NĐ-CP quy đinh: trừ văn bản QPPL có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước, nội dung truyền thông bao gồm:
+ Sự cần thiết ban hành chính sách, văn bản QPPL;
+ Nội dung cơ bản bao gồm: nội dung mới, sửa đổi, bổ sung của chính sách dự thảo văn bản QPPL;
+ Nội dung khác (nếu có).
Nội dung truyền thông phải đảm bảo yêu cầu ngắn gọn, dễ hiểu.
d. Hình thức truyền thông
Luật ban hành văn bản QPPL năm 2025, Nghị định số 78/2025/NĐ-CP không quy định bắt buộc hình thức truyền thông mà chỉ quy định mang tính nguyên tắc và định hướng truyền thông bằng hình thức phù hợp. Quy định này tạo điều kiện cho các cơ quan triển khai tổ chức các hoạt động truyền thông bảo đảm tính sáng tạo và hiệu quả linh hoạt bám sát yêu cầu thực tế tránh làm truyền thông hình thức.
Theo đó để truyền thông hiệu quả, cơ quan chủ trì có thể sử dụng một số phương thức sau:
+ Truyền thông về chính sách, dự thảo văn bản QPPL trên các phương tiện thông tin đại chúng;
+ Xây dựng đăng tải tài liệu truyền thông phù hợp với từng đối tượng, địa bàn;
+ Tổ chức các hội nghị, toạ đàm, phỏng vấn, đối thoại trực tiếp, trực tuyến, họp báo;
+ Truyền thông qua loa cơ sở, bảng tin, màn hình, khu dân cư và các hoạt động văn hóa địa phương;
+ Đăng tải chia sẻ, chính sách dự thảo văn bản QPPL lên cổng thông tin và các ứng dụng PBGDPL.
+ Tổ chức truyền thông thông qua các ứng dụng mạng xã hội và hình thức truyền thông phù hợp khác.
e. Trách nhiệm thực hiện truyền thông
Từ 01/04/2025, truyền thông chính sách được xác định là một nhiệm vụ trong quy trình xây dựng văn bản QPPL, trừ trường hợp dự thảo văn bản có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước hoặc dự thảo văn bản được áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn. Theo đó, cơ quan có trách nhiệm truyền thông chính sách, dự thảo văn bản bao gồm: Cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo văn bản QPPL.
Như vậy, truyền thông chính sách nhằm đảm bảo, phát huy quyền làm chủ của người dân trong xây dựng và ban hành chính sách, pháp luật để nội dung chính sách pháp luật thực sự thể hiện ý chí của nhân dân xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, trở thành công cụ hữu hiệu để “Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, nhà nước quản lý” hướng tới một Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
